By Nga Fatbardha Abazi
Nga Anjezë Gonxhe Bojaxhiu te simboli botëror i humanizmit – trashëgimia e një shqiptareje që e ktheu shërbimin ndaj më të pambrojturve në mision të njerëzimit.
“Jo të gjithë ne mund të bëjmë gjëra të mëdha. Por mund të bëjmë gjëra të vogla me dashuri të madhe.”
Kjo filozofi, e lidhur pazgjidhshmërisht me emrin e Nënë Terezës, përmbledh një jetë të tërë të vendosur në shërbim të njeriut.
Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, e njohur në mbarë botën si Nënë Tereza, mbetet një nga figurat shqiptare me ndikimin më të madh ndërkombëtar. Emri i saj u bë sinonim i humanizmit, përkushtimit dhe kujdesit për njerëzit që shoqëria shpesh i linte në skaj: të varfrit, të sëmurët, të pastrehët, të braktisurit dhe ata që jetonin pa mbështetje e pa zë.
Ajo e ktheu dashurinë për njeriun në mision, vuajtjen në një thirrje për solidaritet dhe shërbimin ndaj më të pambrojturve në një vepër me përmasa botërore.
Në vend të privilegjit, zgjodhi shërbimin. Në vend të pasurisë, përkushtimin. Në vend të indiferencës, afërsinë njerëzore.
Dhe pikërisht këtu qëndron fuqia e jashtëzakonshme e trashëgimisë së saj.
Nga një familje shqiptare drejt një misioni botëror
Nënë Tereza lindi më 26 gusht 1910 në Shkup dhe u pagëzua një ditë më vonë me emrin Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, në një familje shqiptare katolike.
Ajo ishte fëmija më i vogël i Nikollë dhe Drane Bojaxhiut, pas motrës Age dhe vëllait Lazar.
Familja Bojaxhiu njihej për besimin, lidhjen me komunitetin dhe bujarinë ndaj njerëzve në nevojë. Veçanërisht nëna e saj, Drania, do të luante një rol të rëndësishëm në formimin e Gonxhes së vogël, duke u mësuar fëmijëve se ushqimi dhe ajo që kishin duhej ndarë edhe me ata që kishin më pak.
Babai i saj, Nikollë Bojaxhiu, ishte tregtar dhe një qytetar aktiv i Shkupit, i angazhuar gjithashtu në jetën shoqërore dhe politike të kohës. Vdekja e tij e papritur, kur Gonxhja ishte ende fëmijë, e vendosi familjen përballë një realiteti të ri dhe vështirësive ekonomike.
Në këtë mjedis, mes besimit, disiplinës familjare, solidaritetit dhe përgjegjësisë ndaj tjetrit, nisën të formoheshin vlerat që më vonë do të bëheshin themeli i jetës së Nënë Terezës.
Që në adoleshencë, Gonxhja ndjeu gjithnjë e më fuqishëm thirrjen drejt jetës fetare dhe misionare. Një vend të veçantë në këtë rrugëtim pati edhe Letnica në Kosovë, një qendër e rëndësishme e traditës katolike në rajon.
Në moshën 18-vjeçare ajo u largua nga shtëpia për t’iu bashkuar Motrave të Loretos. Udhëtimi e çoi fillimisht në Irlandë dhe më pas në Indi – vendi ku do të zhvillohej pjesa më e madhe e misionit që do ta bënte të njohur në të gjithë botën.
Kur mirësia bëhet vepër
Historia e Nënë Terezës nuk është vetëm historia e një murgeshe katolike. Është historia e një gruaje që vendosi të jetonte pranë njerëzve që pjesa tjetër e shoqërisë shpesh nuk dëshironte t’i shihte.
Ajo iu përkushtua të varfërve, të sëmurëve, të braktisurve dhe njerëzve që jetonin në kushtet më të rënda, duke e vendosur dinjitetin njerëzor në qendër të misionit të saj.
Në vitin 1950 themeloi Misionaret e Bamirësisë në Kalkutë. Nga një nismë e vogël, kongregata do të shndërrohej me kalimin e viteve në një rrjet ndërkombëtar shërbimi.
Për Nënë Terezën, njeriu nuk përcaktohej nga pasuria, statusi, kombësia apo pozita shoqërore. Ai duhej parë përmes dinjitetit të tij dhe nevojës për dashuri, kujdes dhe respekt.
Kjo ishte një ide e thjeshtë, por jashtëzakonisht e fuqishme.
Sepse ajo nuk foli vetëm për mirësinë. Ajo e praktikoi atë.
Një shqiptare në ndërgjegjen e botës
Në historinë e një kombi ka njerëz që nuk bëhen të mëdhenj vetëm për atë që arrijnë gjatë jetës, por për gjurmët që lënë pas. Ka personalitete që i kapërcejnë kufijtë e vendit të tyre dhe bëhen pjesë e ndërgjegjes së njerëzimit.
Nënë Tereza është një prej tyre.
Për shqiptarët, figura e saj mbart një domethënie të veçantë. Ajo është një nga emrat që e çoi identitetin shqiptar në skenën botërore përmes një mesazhi paqeje, solidariteti dhe shërbimi ndaj njeriut.
Në jetën e saj mund të gjejmë jehonën e disa prej vlerave që shqiptarët kanë përcjellë brez pas brezi: mikpritjen, solidaritetin, besën, respektin për tjetrin dhe derën e hapur për atë që ka nevojë.
Por Nënë Tereza i çoi këto vlera përtej çdo kufiri kombëtar. Ajo i shndërroi në një gjuhë universale.
Në vitin 1979, vepra e saj mori një nga vlerësimet më të larta ndërkombëtare: Çmimin Nobel për Paqe.
Vlerësimi e vendosi edhe më fuqishëm në vëmendjen ndërkombëtare, por për Nënë Terezën fokusi mbeti te njerëzit të cilëve u shërbente.
Madhështia e saj nuk u ndërtua mbi pushtetin, pasurinë apo privilegjin. Ajo u ndërtua mbi një ide shumë më të vështirë për t’u jetuar: t’i japësh diçka nga vetja një njeriu që nuk mund të të japë asgjë në këmbim.
5 Shtatori – një trashëgimi që i përket njerëzimit
Nënë Tereza u nda nga jeta më 5 shtator 1997 në Kalkutë.
Vite më vonë, Kombet e Bashkuara e shpallën 5 Shtatorin Ditën Ndërkombëtare të Bamirësisë, duke e lidhur këtë datë me përvjetorin e vdekjes së saj.
Dita synon të promovojë solidaritetin, vullnetarizmin, bamirësinë dhe angazhimin e qytetarëve e organizatave në ndihmë të njerëzve në nevojë.
Kështu, një datë që shënoi fundin e jetës së Nënë Terezës u shndërrua në një ditë ndërkombëtare që vazhdon të përcjellë një nga mesazhet themelore të misionit të saj: askush nuk është aq i parëndësishëm sa të mos meritojë kujdes dhe askush aq i pafuqishëm sa të mos mund të bëjë diçka për tjetrin.
Nga trojet shqiptare te diaspora
Nga Shkupi e Prizreni, Tirana e Prishtina, deri te komunitetet shqiptare në Evropë dhe Amerikën e Veriut, emri i Nënë Terezës vazhdon të mbajë një peshë të veçantë.
Edhe në Montreal, ku mijëra shqiptarë kanë ndërtuar jetën larg trojeve të origjinës, figura e saj është një kujtesë se identiteti nuk shuhet nga largësia.
Ai jeton në gjuhën që u mësojmë fëmijëve, në historinë që u tregojmë brezave, në figurat që zgjedhim të nderojmë dhe, mbi të gjitha, në vlerat që përpiqemi të përcjellim.
Në një kohë kur bota përballet vazhdimisht me luftëra, polarizim, varfëri dhe ndarje, trashëgimia e Nënë Terezës mbetet aktuale.
Ajo na kujton se ndryshimi nuk fillon gjithmonë nga institucionet e mëdha, nga pushteti apo nga pasuria.
Ndonjëherë fillon nga një dorë e shtrirë.
Nga një njeri që nuk largohet kur sheh vuajtjen e tjetrit.
Nga një akt i vogël mirësie që askush nuk e transmeton në televizion dhe që nuk bëhet lajm, por që mund të ndryshojë jetën e një njeriu.
Kjo është ndoshta trashëgimia më e fuqishme e Anjezë Gonxhe Bojaxhiut: një shqiptare që nuk kërkoi të pushtonte botën, por zgjodhi t’i shërbente asaj – dhe pikërisht për këtë, bota nuk e harroi.
