By Dialog në dimensionin e katërt me Nënë Terezën
Ka momente kur koha nuk mjafton për të na dhënë përgjigjet që kërkojmë. Atëherë na duhet një dimension tjetër: një vend imagjinar ku e kaluara mund të flasë me të tashmen dhe ku pyetjet që kemi sot mund t’ia bëjmë dikujt që nuk është më mes nesh.
Sot, para bustit të Nënë Terezës në Montreal, ne shqiptarët vijmë me një Shqipëri në mendje dhe me shumë pyetje në zemër. Vendi që ajo la pas është shumë ndryshe nga Shqipëria që njohu pas viteve ’90, ndërsa ne, pas kaq dekadash, vazhdojmë të përballemi me të njëjtat pyetje për lirinë, dinjitetin, drejtësinë dhe të ardhmen.
Prandaj, për një çast, le të imagjinojmë se dimensioni i katërt hapet pikërisht këtu. Se Nënë Tereza na dëgjon. Dhe se ne kemi guximin ta pyesim.
…
– E nderuara Nënë Terezë, për ne shqiptarët, ti je bija e kombit tonë; për botën, u bëre Nënë e miliona njerëzve. A është kjo një peshë e madhe për t’u mbajtur apo një krenari?
– Të jesh nënë nuk është as peshë, as titull. Është të kesh në mëndje gjithmonë një tjetër për të menduar, edhe kur vetë je e lodhur. Sa për shqiptarët… ju keni një talent të veçantë: edhe kur bota ju thotë të bashkoheni, ju filloni të diskutoni se kush duhet të qëndrojë në rresht të parë!
– Nënë Terezë, cila ka qenë vështirësia më e madhe që ke përballuar në jetën tënde?
– Vështirësia më e madhe nuk ishte varfëria apo lodhja, por indiferenca e njerëzve ndaj dhimbjes së tjetrit. Njeriu mund të durojë shumë, por është e vështirë të ndryshosh zemrën e tij.
– Si ndihesh tani që je bërë shenjtore? A e kishe imagjinuar ndonjëherë një gjë të tillë kur ishe gjallë?
– Jo, sepse kur isha gjallë kisha shumë punë dhe nuk kisha kohë të mendoja për tituj. Tani që jam shumë larg, shpresoj vetëm të mos më kërkoni mua të zgjidh problemet e politikës shqiptare!
– Çfarë ndjeve kur u ktheve në Shqipëri pas viteve ’90, pas kaq shumë vitesh mungesë?
– Ndjeva gëzim, dhimbje dhe mall njëkohësisht. E pashë Shqipërinë të lirë, por e kuptova se liria është vetëm fillimi; pastaj duhet të mësosh çfarë të bësh me të.
– Si t’u dukën shqiptarët e asaj kohe, në ato vitet e para të tranzicionit?
– I gjeta të etur për liri, për jetë dhe për një të ardhme më të mirë. Por edhe atëherë pashë një zakon që duket se nuk është zhdukur: shqiptarët mund të bien dakord për gjithçka, përveçse për atë se kush ka të drejtë!
– Çfarë këshille do t’u jepje shqiptarëve në këtë moment që po kalon vendi?
– Mos e humbni njëri-tjetrin duke luftuar për pushtetin. Një vend nuk ndërtohet duke pyetur gjithmonë “çfarë fitoj unë?”, por duke pyetur “çfarë i lë pas fëmijëve të mi?”.
– Nënë Terezë, si ndihesh kur sheh se ne shqiptarët e Montrealit vijmë sot para bustit tënd dhe protestojmë për situatën në Shqipëri në vitin 2026?
– Më vjen mirë që ende ju dhemb Shqipëria, edhe pse jeni mijëra kilometra larg. Por më bëni të buzëqesh: unë ika nga Shqipëria, deri në Indi dhe ju prapë më gjetët në Montreal për të folur për hallet e Shqipërisë!
– Pas gjithë këtyre viteve, çfarë mendon se ende nuk kemi mësuar si shqiptarë?
– Ende nuk keni mësuar se të duash Shqipërinë nuk do të thotë vetëm të flasësh për të. Do të thotë të punosh për të, të respektosh tjetrin dhe, ndonjëherë, të dish edhe të heshtësh kur fjala nuk ndihmon.
– Nëse do të kishe vetëm një këshillë të fundit për ne shqiptarët, cila do të ishte?
– Mos e humbni shpresën dhe mos e humbni njëri-tjetrin. Shqipëria ka nevojë për shqiptarë që e duan vendin më shumë sesa duan të kenë të drejtë.
…
Si pa pritur, dimensioni i katërt mbyllet.
Nënë Tereza mbetet aty, e heshtur në statujen e saj prej bronxi, ndërsa ne mbetemi me pyetjet tona. Ajo na kujton se Shqipëria nuk është vetëm një vend në hartë, as një flamur që ngrihet në festa; Shqipëria është ajo që bëjmë ne me të, edhe kur jemi larg saj.
Ne jemi në Montreal. Ajo është në kujtesën tonë. Shqipëria është mijëra kilometra larg.
Por ndoshta distanca nuk matet me kilometra. Ajo matet me sa larg jemi nga njëri-tjetri si shqiptarë.
Dhe kur dimensioni i katërt të mbyllet, pyetja nuk do të jetë më se çfarë duhet të bëjë Shqipëria për ne, por çfarë jemi ne të gatshëm të bëjmë për Shqipërinë.
Ndoshta atëherë nuk do të kemi më nevojë të pyesim Nënë Terezën.
Do ta dimë vetë.
