By Protesta e radhës, e gjashta, kishte një shije ndryshe. Kishte shijen e beharit. Kishte shijen e një fillimi.
Pas himnit dhe fotografive të zakonshme, si në çdo takim, ndodhi diçka krejt spontane. U lexua një poezi që dukej sikur kishte dalë drejtpërdrejt nga shpirti. Me pak vargje, autorja arriti të shprehë peshën e mërgimit që rëndon mbi secilin prej nesh.
Pas poezisë, për herë të parë, pjesëmarrësit morën fjalën natyrshëm. Fjalët e tyre nuk kishin si synim të shkonin diku tjetër; ato iu drejtuan njerëzve që ndodheshin përballë. Ishte një bisedë e vërtetë mes bashkëatdhetarësh.
Diskutimi u zhvillua me një rregull dhe qetësi shembullore, si një orë zvicerane. Fliste njëri, dëgjonin dhjetëra. Ishte një dialog qytetar i mrekullueshëm, ku respekti për fjalën e tjetrit i dha kuptim të plotë mbledhjes. Një gojë fliste, dhjetëra veshë dëgjonin.
Në fund, askush nuk u shpërnda me nxitim. Nuk mund të largohesh me justifikimin se ke lënë byrekun në furrë, kur ndien se nuk je thjesht spektator, por pjesëmarrës dhe aktor i diçkaje të re që po lind.
Ndoshta pikërisht aty kuptuam se protesta nuk ishte më vetëm një protestë. Ajo po shndërrohej në një hapësirë ku po lindte një komunitet.
Këto takime po na japin mundësinë të kuptojmë se nuk jemi thjesht individë të shpërndarë, por një komunitet që mund të rritet, të organizohet dhe të ndërtojë gjëra të mëdha. Komunitetet e forta krijojnë mirëqenie. Dhe mirëqenia nuk matet vetëm me pasurinë materiale, por edhe me besimin, bashkëpunimin dhe institucionet që ndërtojmë së bashku.
Ne duhet të fillojmë të mendojmë jo vetëm për nesër, por për dhjetë, njëzet apo edhe tridhjetë vitet e ardhshme. Për të ardhmen e fëmijëve tanë në këtë vend që na ka mirëpritur, kemi detyrimin të ndërtojmë institucione, tradita dhe vlera që ata t’i trashëgojnë, t’i zhvillojnë dhe t’i bëjnë edhe më të mira se sa i gjetën. Ky është kuptimi i vërtetë i ndërtimit të një komuniteti.
Takimet tona në Montreal zhvillohen në një park të vogël që mban emrin e Nënë Terezës. Nuk është rastësi. Është i vetmi vend publik në Montreal që mban një emër shqiptar. Për këtë arsye kemi detyrimin moral të kujtojmë dhe të falënderojmë me mirënjohje të gjithë ata njerëz që punuan dhe kontribuuan që ky park të ekzistojë. Shumë prej tyre sot ndoshta janë harruar, por veprat e tyre mbeten.
Ata hodhën farën e parë të kësaj peme, e cila sot po nxjerr degë të reja dhe po forcon rrënjët e komunitetit shqiptar në Montreal.
Kur Nënë Tereza vizitoi Shqipërinë, shumë njerëz i folën për dashurinë ndaj atdheut. Ajo u përgjigj me një fjali të thjeshtë, por që mbetet një nga mësimet më të mëdha për çdo komunitet: “Kur ta doni njëri-tjetrin, do ta doni edhe më shumë Shqipërinë.”
Ndoshta pikërisht këtu fillon gjithçka. Dashuria për atdheun nuk matet vetëm me fjalët që themi për Shqipërinë. Ajo matet edhe me mënyrën se si sillemi me njëri-tjetrin, si bashkëpunojmë dhe si ndërtojmë komunitetin tonë.
Sot ndodhemi në një udhëkryq. Mund të vazhdojmë të mbetemi individë të shpërndarë ose mund të zgjedhim të ndërtojmë një komunitet të fortë, të organizuar dhe me vizion. Ky komunitet nuk do të ndërtohet duke menduar njësoj për çdo gjë, por duke pranuar se mund të jemi të ndryshëm dhe, megjithatë, të bashkohemi rreth një qëllimi të përbashkët: forcimit të komunitetit shqiptar në Montreal.
Nëse arrijmë ta bëjmë këtë, një ditë mund të frymëzojmë edhe komunitetet shqiptare në Toronto, Nju Jork, Francë, Angli, Australi dhe kudo ku jetojnë shqiptarë. Një diasporë e organizuar nuk është vetëm një mbështetje për vetveten. Ajo bëhet një forcë zhvillimi edhe për vendlindjen.
Jeta jonë është larg Shqipërisë dhe kjo largësi shpesh na dhemb. Por gjaku nuk bëhet ujë. Lidhja me vendlindjen nuk shuhet me kilometrat. Pikërisht sepse jetojmë jashtë, kemi edhe një përgjegjësi më të madhe: të ndërtojmë komunitete të forta, të respektuara dhe me ndikim. Sa më të forta të jenë komunitetet shqiptare jashtë vëndit aq më i fortë do të jetë edhe zëri ynë për Shqipërinë. Nuk mund ta ndryshojmë të kaluarën, por mund të ndërtojmë një të ardhme që fëmijët tanë do ta trashëgojnë me krenari.
Por forcimi i komunitetit nuk mbaron me organizimin e protestave apo të festave. Ato janë të rëndësishme, por janë vetëm fillimi. Hapi i radhës është ndërtimi i institucioneve tona. Shoqata të grave shqiptare që të mbështesin rolin e tyre në shoqëri, në arsim dhe në sipërmarrje. Shoqata sportive që t’u mësojnë fëmijëve tanë disiplinën, punën në ekip dhe krenarinë për rrënjët e tyre. Klube letrare dhe artistike që të mbajnë gjallë gjuhën, letërsinë dhe kulturën shqiptare. Shkolla shqipe që të mos u mësojnë fëmijëve vetëm alfabetin, por edhe historinë, letërsinë dhe identitetin e tyre. Shoqata të profesionistëve dhe të sipërmarrësve që të krijojnë mundësi mentorimi, bashkëpunimi dhe zhvillimi ekonomik. Një Dhomë Shqiptaro-Kanadeze e Tregtisë që të lidhë bizneset tona me Kanadanë, Shqipërinë dhe Kosovën. Dhe pse jo, një ditë, një institucion financiar shqiptar apo një kooperativë financiare që të mbështesë sipërmarrjen, investimet dhe zhvillimin ekonomik të komunitetit tonë.
Komunitetet e mëdha nuk ndërtohen nga një njeri dhe as brenda një mandati. Ato ndërtohen brez pas brezi, duke mbjellë fara që ndoshta nuk do t’i shohim ne të bëhen pemë. Detyra jonë është t’i mbjellim ato fara sot, që brezat që do të vijnë të kenë mbi çfarë të ndërtojnë.
Ndoshta, pas shumë vitesh, askush nuk do ta kujtojë se çfarë u tha në protestën e gjashtë. Por ndoshta do të kujtojë se pikërisht atë ditë filloi të ndërtohej diçka më e madhe se një protestë: një komunitet. Dhe komunitetet e forta janë ato që i mbijetojnë kohës, sepse nuk ndërtohen mbi zemërimin e një dite, por mbi vizionin e shumë brezave.
