By Ruajtja e gjuhës shqipe dhe e identitetit kulturor mbetet një nga sfidat më të rëndësishme për komunitetet shqiptare në diasporë. Në British Columbia, një nismë e re po synon t’i afrojë fëmijët shqiptarë me rrënjët e tyre përmes mësimit, aktiviteteve kulturore dhe krijimit të lidhjeve të forta komunitare.
Shkolla Verore Shqipe, e organizuar për herë të parë nga Shoqata Shqiptaro-Kanadeze e Profesionistëve dhe Sipërmarrësve (ACSEP), solli së bashku fëmijë dhe familje shqiptare në një program që ndërthurte gjuhën, kulturën, lojën dhe socializimin. Përtej një aktiviteti veror, kjo nismë u pa si një hap i rëndësishëm drejt ndërtimit të një baze më të qëndrueshme për edukimin në gjuhën shqipe në provincën e British Columbia.
Për të folur më shumë rreth kësaj përvoje, sfidave dhe vizionit për të ardhmen, biseduam me Amarildo Çekën, president i ACSEP dhe një nga iniciatorët e këtij projekti.
Amarildo, çfarë ju tregoi ky organizim i parë për nevojat reale të komunitetit shqiptar në British Columbia?
Ky organizim na tregoi se nevoja për aktivitete të tilla është shumë më e madhe nga sa mund të duket në fillim. Shumë familje shqiptare dëshirojnë që fëmijët e tyre të kenë kontakt me gjuhën, kulturën dhe fëmijë të tjerë shqiptarë, por shpesh mungon një hapësirë e organizuar ku kjo të ndodhë në mënyrë të rregullt.
Ajo që pamë ishte se prindërit nuk kërkojnë vetëm një aktivitet për fëmijët, por një pikë takimi për komunitetin. Shkolla Verore Shqipe u kthye në një hapësirë ku fëmijët mësuan, luajtën dhe u afruan me njëri-tjetrin, ndërsa prindërit panë se kjo nismë mund të bëhet një bazë e rëndësishme për ruajtjen e identitetit shqiptar në British Columbia.
Në organizime të tilla, shpesh suksesi matet jo vetëm me numrin e pjesëmarrësve, por edhe me energjinë që krijohet. Si do ta përshkruanit atmosferën e asaj dite?
Atmosfera ishte shumë e ngrohtë dhe familjare. Kishte një ndjenjë të veçantë bashkimi, sepse shumë familje ndoshta nuk kishin pasur më parë mundësinë të mblidheshin në një aktivitet të fokusuar te fëmijët, gjuha dhe kultura shqiptare.
Fëmijët e sollën gjallërinë e tyre në çdo aktivitet, ndërsa prindërit e vlerësuan faktin që po krijohej një hapësirë shqiptare për brezin e ri. Për ne si organizatorë, ishte shumë e bukur të shihnim se si një ide që filloi si diskutim brenda shoqatës u kthye në një përvojë konkrete dhe të prekshme për komunitetin.
Shpesh në diasporë, fëmijët e lidhin Shqipërinë ose Kosovën me vizitat verore apo me tregimet e familjes. Si u përpoqët ta sillnit këtë lidhje më afër tyre gjatë programit?
Ne u përpoqëm që Shqipëria, Kosova dhe kultura shqiptare të mos mbeteshin vetëm koncepte të largëta, por të bëheshin pjesë e përvojës së tyre të drejtpërdrejtë. Këtë e bëmë përmes gjuhës, lojërave, këngëve, simboleve, tregimeve dhe aktiviteteve të thjeshta që fëmijët mund t’i kuptonin dhe t’i përjetonin.
Për fëmijët që kanë lindur në Kanada, lidhja me vendin e origjinës së prindërve shpesh ndërtohet përmes kujtimeve familjare. Programi ynë synoi t’i shtonte kësaj lidhjeje edhe një dimension komunitar, ku fëmijët të shohin se identiteti shqiptar nuk është vetëm diçka që i përket shtëpisë, por edhe një përvojë që mund ta ndajnë me bashkëmoshatarët.
A mendoni se fëmijët e diasporës kanë nevojë për një mënyrë më moderne të mësimit të shqipes, ndryshe nga metodat tradicionale?
Po, patjetër. Fëmijët që rriten në diasporë kanë një realitet tjetër nga fëmijët që rriten në Shqipëri, Kosovë apo në trojet shqiptare. Për ta, shqipja shpesh nuk është gjuha kryesore e shkollës apo e shoqërisë, prandaj mënyra e mësimit duhet të jetë më fleksibile, më krijuese dhe më e lidhur me përditshmërinë e tyre.
Nuk mjafton vetëm gramatika apo leximi tradicional. Fëmijët kanë nevojë ta përdorin shqipen në situata të gjalla: duke luajtur, duke kënduar, duke treguar diçka për veten, duke bashkëpunuar në grup apo duke marrë pjesë në aktivitete kulturore. Kur shqipja lidhet me gëzim dhe ndërveprim, ajo bëhet më e afërt dhe më e dashur për ta.
Çfarë reagimesh apo përshtypjesh morët nga prindërit pas aktivitetit? A pati ndonjë koment që ju mbeti veçanërisht në mendje?
Reagimet e prindërve ishin shumë pozitive. Shumë prej tyre na thanë se kishin kohë që prisnin një nismë të tillë për fëmijët e tyre, sidomos një hapësirë ku fëmijët të mësonin dhe ta përjetonin shqipen në një mënyrë të natyrshme, të ngrohtë dhe të gëzueshme.
Një koment që na mbeti veçanërisht në mendje ishte nga një prind që u shpreh: “Sot e pashë fëmijën tim të ndihej i lumtur që është shqiptar dhe kjo ishte një mundësi të njihja edhe shumë persona që s’i kisha takuar kurrë më parë.”
Për ne, ky koment përmbledh shumë bukur qëllimin e kësaj nisme. Nga njëra anë, fëmijët ndihen të lumtur dhe krenarë për identitetin e tyre shqiptar; nga ana tjetër, edhe prindërit krijojnë lidhje të reja me njëri-tjetrin dhe ndihen më pranë komunitetit.
Për shumë familje në diasporë, ruajtja e gjuhës shqipe fillon në shtëpi. Çfarë roli mund të luajë komuniteti për ta forcuar këtë përpjekje të prindërve?
Familja është vendi i parë ku fëmija dëgjon dhe mëson shqip, por komuniteti e forcon këtë përpjekje. Kur fëmija e dëgjon shqipen vetëm në shtëpi, ai mund ta lidhë atë vetëm me prindërit ose gjyshërit. Por kur e dëgjon edhe në një aktivitet me fëmijë të tjerë, me mësues, me lojëra dhe me ngjarje komunitare, atëherë gjuha merr një jetë më të gjerë.
Komuniteti u jep fëmijëve arsye të reja për ta përdorur shqipen. Ai krijon një mjedis ku fëmijët shohin se nuk janë të vetmit që kanë këtë trashëgimi. Kjo është shumë e rëndësishme për vetëbesimin e tyre dhe për vazhdimësinë e gjuhës në brezat e rinj.
Cilat ishin disa nga elementet që i ndihmuan fëmijët të ndiheshin më të përfshirë gjatë programit?
Mendoj se kombinimi i aktiviteteve ishte shumë i rëndësishëm. Nëse programi do të ishte vetëm mësim formal, ndoshta disa fëmijë do të lodheshin shpejt. Por duke përfshirë lojëra, aktivitete krijuese, biseda, socializim dhe momente argëtuese, fëmijët patën mundësi të përfshiheshin në mënyra të ndryshme.
Disa fëmijë janë më të hapur në biseda, disa përfshihen më shumë përmes lojës, disa përmes artit apo aktiviteteve vizuale. Ne donim që secili fëmijë të gjente një mënyrë për t’u ndjerë pjesë e programit. Kjo e bëri atmosferën më të natyrshme dhe më të këndshme për të gjithë.
Çfarë mësuat ju si organizatorë nga ky edicion i parë?
Mësuam se një nismë e tillë kërkon shumë përgatitje, por edhe shumë fleksibilitet. Kur punon me fëmijë dhe familje, duhet të jesh i organizuar, por edhe i gatshëm të përshtatesh sipas nevojave të momentit. Çdo aktivitet na dha një mësim për mënyrën se si mund ta përmirësojmë programin në të ardhmen.
Mësuam gjithashtu se komuniteti është i gatshëm të mbështesë projekte që kanë qëllim të qartë dhe vlerë afatgjatë. Kjo na inkurajon që të vazhdojmë me më shumë seriozitet dhe të mendojmë për një strukturë më të qëndrueshme për vitet në vijim.
Nëse do ta përmblidhnit me një fjali rëndësinë e Shkollës Verore Shqipe, çfarë do të thoshit?
Do të thosha se Shkolla Verore Shqipe është një hap i vogël në formë, por shumë i madh në kuptim. Ajo krijon një urë mes fëmijëve tanë dhe rrënjëve të tyre shqiptare, në një mjedis ku ata mund të mësojnë, të luajnë dhe të ndihen krenarë për prejardhjen e tyre.
Për një komunitet në diasporë, këto ura janë shumë të rëndësishme. Ato nuk ndërtohen brenda një dite, por përmes përpjekjeve të vazhdueshme, përmes familjeve, mësuesve, organizatave dhe mbështetjes së gjithë komunitetit.
Çfarë do të dëshironit të shihnit pesë vite nga tani për fëmijët shqiptarë në British Columbia?
Do të dëshiroja të shihja një program të qëndrueshëm, të organizuar dhe të aksesueshëm për fëmijët shqiptarë në British Columbia. Një program ku fëmijët të mësojnë shqip në mënyrë të rregullt, të njihen me kulturën dhe historinë, të marrin pjesë në aktivitete komunitare dhe të krijojnë miqësi me njëri-tjetrin.
Do të dëshiroja gjithashtu që kjo nismë të shërbejë si bazë për një shkollë shqipe më të mirëfilltë në të ardhmen, të mbështetur nga komuniteti, donatorët dhe partnerët lokalë. Nëse pas disa vitesh kemi një brez fëmijësh që e ndiejnë shqipen si pjesë të natyrshme të identitetit të tyre, atëherë do të mund të themi se kjo punë ia ka vlejtur plotësisht.
Albanian Montreal Press
