ETIMOLOGJI – SARANDË EMËR I PASTËR SHQIP – Nga ALEKSANDËR HASANAS

ETIMOLOGJI – SARANDË EMËR I PASTËR SHQIP – Nga ALEKSANDËR HASANAS

Saranda është një qytet me më shumë se 2000 vjet histori, ngritur në zonën e bregdetit jugor të Shqipërisë, i pasur në vlera të rralla të trashëgimisë kulturore dhe arkeologjike shqiptare, por edhe evropiane.
Në fillimet e tij, qyteti ka shërbyer si një portë për qytetin antik të Finiqit (#Fenix) dhe si rrjedhojë edhe si portë hyrjeje për në rajon.Saranda deri në shekullin IV pas Krishtit ishte nën perandorinë Romake, ndersa prej shekullit të IV deri në shekullin VI, ishte nën perandorinë bizantine.
Thuhet se emri Saranda vjen nga një manastir i hershëm kristian që i kushtohet Dyzet Shenjtorëve (“Ágii Saránda” në greqisht).
Por dihet mirë se në lashtësi ky qytet është përmendur nga disa historianë të asaj kohe si Straboni, Ptolemeu, Ciceroni, i njohur me emërtimin, Onhezmi, emërtim ky ku sipas gjuhës latine, Onhezi ishte një erë juglindore e cila frynte dhe lehtësonte udhëtimet gjithashtu besohet sipas legjendave Onkizi ishte babai i Eneas.(Këtu vlen të theksojmë se në gjuhën shqipe kemi fjalën; PuhizëPUHI f.
Erë e lehtë freskuese, që fryn zakonisht në pranverë e në verë; fllad. Puhi e lehtë. Puhi pranverore. Puhia e detit.
PUHIZË f. poet.Puhi e lehtë. Puhiza e mëngjesit.)
Por çuditërisht për herë të parë emri i Sarandës përmendet vetëm në vitin (1412). (?)
Këtu lind pyetja si ka mundësi që në këtë vendbanim të lashtë paska egzistuar një manastrir (40) shenjtorët) dhe ky qytet nën pushtimin dhe influencen bizante, nuk u quajt kurrë ” Agjio Saranda”, por quhej *Onhizmi, e përveç kësaj pse ju hoq emri i plotë i saj i shfaqur në vitin 1412, pra pjesa e parë e këtij emërtimi fjala “Agjio” mungon aty, tashmë kemi vetëm fjalën “Saranda” fjalë kjo e cila në gjuhën greke krejt rastësisht do të thotë “Dyzet”.
Në krye të Malit të Gjashtës, në juglindje të këtij qyteti iliro-shqiptar ndodhet një #Kishë_nën_Dhe, quajtur po ashtu: “Qishmëdhe-ja” emërtim i pastër shqip i cili për shkak të ndikimit të gjuhës e fesë, në periudhën kur kisha greke forcohet në jugun i Shqipërisë humbet emrin shqiptar Qishmë dhe, duke fituar emërtimin fetar Onkezmo Qishmë.Pra serish vërejmë se ky qytet ende nuk u quajt Sarandë por *Onkezmo, Qishmë (onqizm – qishme/dhe), ashtu siç përmendet edhe nga historianët e vjetër, Straboni, Ptolemeu, etj.
Të moshuarit tregojnë se dikur heret Saranda ishte kthyer në një vend pelegrinazhi, trajtuar si vend i mirë ku shëroheshin sëmundjet, sipas bestytnive popullore. Emri antik Onkezmo ka orientim kristian perëndimor dhe pastaj kalon në Sarandë, kristianizmi lindor ortodoks.
Pra, *Qishmëdhe -ja është emri #autokton që u tjetersua në Onkezmus e më pas në Saranda. Qyteti ynë Saranda ka numrin më të lartë të ditëve me diell edhe në Evropë, ajo numeron mbi 270 ditë të tilla në vit. Ky është shkaku kryesor, pse Saranda quhet Sarandë, një vend plot dritë, të artë; Si Ar And’, (Sar + And); v’ând; vend plot ndriçim, Ther/andë, vend Vërinë, Ver/andë, një vend shend e verë Shëndetlli (shën Dielli) Shendêlli.
Mendoj pra, se emërtimi Sarandë jo aspak nuk ka lidhje me fjalën apo emërtimin grekquajtur “Agjio Saranda”, është thjesht manipulim i paster grekofonion, por kemi të bëjme me fjalën shqipe: Ar, i/e artë, vend i ngrohtë, (zjarr) i begatë, gjithë “hare” ashtu siç kemi emërtime te tjera: Sara, Saraja, Sahara, Sarajevë,etj.Njëjtë si edhe vet emrin e një prej vendbanimeve me të hershme në Shqiperi “Xarra” me një terren kryesisht fushor dhe klimë mjaft të favorshme e bregdetit jonian, Xarra është prodhuesi më i madh i mandarinave në Shqipëri.
Pra: Xarra+And = Xarrandë; Sarandë. (X= S/Z).
Kemi parasysh se në shqipen e lashtë: And = #V_ând; Vënd (ânde -j dha k’ândej; ânë e kând, pra; është fjala shqipe: And = Vând nga ku kemi në gjuhët latine: L’ând = Vend, si: Deutchland, Switzerland, England, Hollandë, Greeland, Greeceland, por edhe: XARRË +AND’ = SARANDË, etj, etj.
(HomeLand = VATAN; ATDHE).

administrator

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.