By Në një kohë kur historitë e refugjatëve shpesh reduktohen në statistika, Arta Rexhepi ka zgjedhur t’i kthejë ato në zë, në identitet dhe në forcë transformuese për shoqërinë.
Themeluese dhe CEO e The Artistè Foundation, Arta Rexhepi përfaqëson një nga figurat më të spikatura të diasporës shqiptare në Kanada, duke ndërtuar një urë të fuqishme mes artit, gazetarisë dhe aktivizmit social.
E bija e artistit të njohur Zeqirja Rexhepi, Arta vjen nga një familje me traditë të pasur artistike, një trashëgimi që ka ndikuar thellësisht në rrugëtimin e saj profesional. Si gazetare shqiptaro-kanadeze, ajo ka ndërtuar një karrierë të rëndësishme në media prestigjioze si CBC, CTV Atlantic dhe CTV News Channel, ku ka kontribuar si shkrimtare në nivel ndërkombëtar.
Por rrënjët e saj janë të lidhura me një histori që shkon përtej profesionit. Arta mbërriti në Kanada si refugjate në adoleshencë, në kuadër të Operation Parasol, pjesë e përgjigjes humanitare të Kanadasë ndaj krizës së refugjatëve nga Kosova në vitin 1999. Pikërisht kjo përvojë personale u bë themeli i një misioni që sot po merr përmasa ndërkombëtare.
“Fillova projektin dokumentar ‘25@25: Refugees Making a Difference’ vetëm si një ëndërr për të ndryshuar narrativën rreth refugjatëve,” shprehet ajo.
Ky projekt, i cili do të prezantohet në Parlamentin e Kanadasë më 25 mars 2026, dokumenton historitë e suksesit të refugjatëve shqiptarë dhe kosovarë që kanë rindërtuar jetën e tyre në Kanada, duke kontribuar në mënyrë të dukshme në shoqëri.
Pas dy vitesh pune intensive, projekti është shndërruar në një platformë të fuqishme që përfshin një ekip prej rreth 100 personash dhe mbledh mbi 200 të ftuar nga Kanadaja, Shtetet e Bashkuara dhe më gjerë.
“Ky projekt është shkruar me lot,” rrëfen Arta. “Kam lexuar histori aq të thella dhe të dhimbshme sa më kanë lëkundur shpirtin, por për popullin tim refuzova të dorëzohem.”
Ajo thekson se 25 historitë e përzgjedhura janë vetëm një fragment i vogël nga mijëra rrëfime të ngjashme, që dëshmojnë forcën, dinjitetin dhe qëndrueshmërinë e mbi 5000 refugjatëve që sot e quajnë Kanadanë shtëpinë e tyre.
Projekti gëzon gjithashtu mbështetje institucionale, përfshirë përkrahjen parlamentare të Kyle Seeback, ndërsa në këtë platformë do të mbajë një fjalim të veçantë edhe Tanya Domi, e cila do të sjellë një reflektim mbi historinë, sakrificat dhe arritjet e kombit shqiptar.
Në thelb të gjithë këtij angazhimi qëndron The Artistè Foundation, një organizatë që synon të krijojë hapësira ku komunitetet e ndryshme mund të gjejnë zërin e tyre përmes artit. Fondacioni mbështet artistë në fusha të ndryshm; nga filmi dhe shkrimi, te arti vizual duke i ndihmuar të rikthejnë fuqinë, historitë dhe identitetin e tyre në një kapitull të ri jetese në Kanada.
Një fokus i veçantë i fondacionit është fuqizimi i grave dhe i të sapoardhurve, duke i mbështetur ata në procesin e integrimit dhe në zhvillimin e rrugëtimit të tyre artistik.
“Ne besojmë se kur gratë mbështeten, ato japin shumëfish në shoqëri — përmes artit, rrëfimit, lidershipit dhe kujdesit,” thekson Arta.
Edhe emri Artistè mbart një simbolikë të veçantë. Aksenti në fund të fjalës nuk është thjesht estetik; ai përfaqëson historinë e refugjatit, trashëgiminë kulturore dhe një vizion global për të nderuar çdo zë dhe çdo histori.
Sot, nga një vajzë refugjate në një zë të fuqishëm të rrëfimit dhe ndryshimit, Arta Rexhepi vazhdon të dëshmojë se arti, kur lidhet me të vërtetën dhe përvojën njerëzore, mund të shndërrohet në një mjet të fuqishëm transformimi — jo vetëm për individin, por për gjithë shoqërinë.
Nga Blerina Ruka/ Albanian Montreal Press
