
Prof. Dr. Enkeleida Kapia ishte e ftuar në Programin e Studimeve Shqiptare në Harvard University, ku prezantoi kërkime mbi ndryshimet që po përjeton shqipja moderne dhe mënyrën se si vetë shqiptarët e perceptojnë atë që konsiderohet “shqipe e mirë”.
Në ligjëratën me titull “Who speaks ‘good’ Albanian? — Listening to the winds of language change”, Kapia solli në vëmendje një prej temave më interesante të gjuhësisë bashkëkohore: si ndryshon një gjuhë, cilët faktorë gjuhësorë dhe sociolinguistikë ndikojnë në këtë proces dhe si formohen perceptimet mbi mënyrën se kush e flet “mirë” një gjuhë.
Gjatë prezantimit në Harvard, Prof. Dr. Kapia evidentoi një pjesë të kërkimeve të zhvilluara vitet e fundit nga LMU Albanology, duke përdorur metoda bashkëkohore të avancuara për studimin e shqipes moderne.
Në qendër të diskutimit ishte jo vetëm mënyra se si po evoluon shqipja, por edhe qëndrimet gjuhësore dhe perceptimi i të folurit në rajone të ndryshme dhe në diasporë.
Kush e përcakton “shqipen e mirë”?
Vetë pyetja e ngritur nga Kapia:- Kush e flet “shqipen e mirë”? -hapi një diskutim më të gjerë mbi raportin mes gjuhës standarde, ndryshimeve që ndodhin natyrshëm në përdorimin e saj dhe mënyrës se si shqiptarët vlerësojnë variante të ndryshme të të folurit.
Prezantimi solli në diskutim dinamikat në zhvillim të gjuhës shqipe, arsyet e mundshme gjuhësore dhe sociolinguistike që qëndrojnë pas tyre, si dhe domethënien që këto ndryshime mund të kenë për të ardhmen e shqipes.
Një dimension i rëndësishëm ishte edhe diaspora, ku gjuha jeton në kontakt të vazhdueshëm me gjuhë dhe mjedise të tjera kulturore. Pikërisht ky realitet e bën studimin e ndryshimit gjuhësor edhe më kompleks dhe aktual.

Një diskutim që hapi pyetje të reja për Albanologjinë
Ligjërata u shoqërua nga një diskutim i gjallë me pjesëmarrësit, me pyetje mbi qëndrimet ndaj gjuhës, perceptimin e të folurit dhe transformimet e shqipes në kohën moderne.
Në reflektimin pas aktivitetit u theksua se pyetjet e ngritura nga pjesëmarrësit krijuan terren për shumë tema të tjera kërkimore — madje, në mënyrë figurative, “100 pyetje e më shumë” për teza të ardhshme doktorature në Albanologji, në të dyja anët e Atlantikut.
Prania e Kapias në Harvard solli kështu në një auditor akademik ndërkombëtar një debat që prek drejtpërdrejt shqiptarët kudo që jetojnë: si po ndryshon shqipja dhe, mbi të gjitha, kush vendos se çfarë do të thotë ta flasësh atë “mirë”?



