By Nga arratisja prej Shqipërisë komuniste te biznesi, organizimi i diasporës dhe lobimi për Kosovën, historia e Ekrem Bardhës është e lidhur ngushtë me ngritjen dhe fuqizimin e një prej komuniteteve shqiptare më të rëndësishme në Shtetet e Bashkuara.
Nga Dardanë Halimi
Në historinë e diasporës shqiptare në Amerikë ka emra që nuk lidhen vetëm me suksesin individual, por me ndërtimin e institucioneve, krijimin e urave dhe bashkimin e një komuniteti të tërë. Në Detroit, një prej këtyre figurave është Ekrem Bardha, biznesmen, veprimtar komunitar dhe mbështetës i fuqishëm i çështjes shqiptare.
I lindur në vitin 1933 në fshatin Radanj të Kolonjës, në jug të Shqipërisë, Bardha u largua nga vendi në vitin 1953, duke i shpëtuar regjimit komunist. Më pas u vendos në zonën e Detroitit, ku ndërtoi jetën dhe karrierën e tij, por pa e shkëputur asnjëherë lidhjen me shqiptarët dhe çështjen kombëtare.
Nga Kolonja drejt Amerikës
Historia e tij nis në një Shqipëri të izoluar dhe të goditur nga represioni politik. Sipas materialit biografik, familja e Bardhës u përball drejtpërdrejt me regjimin: njëri prej vëllezërve të tij u burgos, ndërsa një tjetër u vra nga autoritetet. Në qershor të vitit 1953, ai mori vendimin që do t’i ndryshonte përgjithmonë jetën, duke kaluar gjatë natës kufirin drejt Greqisë së bashku me nënën e tij. Këtë periudhë Bardha e ka dokumentuar edhe në kujtimet e tij, përfshirë librin Far Yet Near Albania.
Pas vendosjes në Michigan, ai hyri në botën e biznesit dhe arriti të ndërtonte një karrierë të suksesshme. Materiali thekson se Bardha ishte pronar i 18 restoranteve McDonald’s, ndërsa paralelisht me biznesin krijoi lidhje gjithnjë e më të forta me komunitetin shqiptar të zonës.
Por pikërisht këtu historia e tij shkon përtej suksesit personal.
Një komunitet që duhej organizuar
Në gjysmën e dytë të shekullit XX, në zonën e Detroitit mbërritën gjithnjë e më shumë shqiptarë, përfshirë emigrantë nga Kosova dhe Shqipëria e Veriut. Shumë prej tyre u vendosën në periferi si Sterling Heights, Waterford, Farmington Hills dhe West Bloomfield.
Bardha u bë një nga figurat organizuese të këtij komuniteti.
Veprimtaria e tij nuk u kufizua në një institucion apo në një përkatësi fetare. Ai mbështeti institucione islame, ortodokse, katolike dhe bektashiane shqiptare, përfshirë Qendrën Islame Shqiptare, famullitë ortodokse, kishën katolike shqiptare Our Lady of Albania dhe Teqenë e Parë Bektashiane Shqiptare në Amerikë, të themeluar nga Baba Rexhebi. Kjo veprimtari reflektonte një filozofi ku bashkimi kombëtar qëndronte mbi dallimet fetare.
Në të njëjtën kohë, Bardha kontribuoi në krijimin e rrjeteve të biznesit dhe mentorimit për emigrantët e rinj, në mbledhjen e fondeve për Kosovën dhe në krijimin e marrëdhënieve me politikanë në Michigan dhe Washington.
Deri në vitet ’90, komuniteti shqiptaro-amerikan i Detroitit ishte shndërruar në një nga komunitetet shqiptare politikisht më aktive në Shtetet e Bashkuara, ndërsa Bardha ishte një prej figurave të tij më të njohura.
Kosova, kauza që e çoi diasporën shqiptare në Washington
Një nga kapitujt më të rëndësishëm të veprimtarisë së Ekrem Bardhës lidhet me Kosovën.
Në vitet ’90, ndërsa situata në ish-Jugosllavi përkeqësohej dhe represioni ndaj shqiptarëve të Kosovës rritej, diaspora shqiptare në SHBA intensifikoi aktivitetin politik. Në vitin 1996 u themelua National Albanian American Council (NAAC), ku Bardha ishte një prej drejtuesve themelues dhe mbështetësve afatgjatë.
Puna e organizatës përfshinte lobimin pranë ligjvënësve amerikanë për Kosovën, ndërgjegjësimin e opinionit publik dhe politik për situatën e shqiptarëve në Ballkan, koordinimin e kontributeve politike dhe financiare të diasporës dhe mbështetjen për ndërhyrjen e NATO-s ndërsa represioni serb përshkallëzohej në vitet 1998–1999.
Kur NATO nisi sulmet ajrore në mars të vitit 1999, organizatat shqiptaro-amerikane kishin kaluar vite duke krijuar terrenin politik në Washington. Bardha dhe bashkëpunëtorët e tij kishin lobuar personalisht pranë anëtarëve të Kongresit, senatorëve dhe zyrtarëve të administratës amerikane.
Kështu, historia e tij u ndërthur me një kapitull shumë më të madh: fuqizimin e zërit politik të diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara në një moment vendimtar për Kosovën.
Edhe pas luftës, misioni vazhdoi
Përfundimi i luftës në Kosovë nuk solli përfundimin e angazhimit të Bardhës. Sipas materialit, ai vazhdoi të kontribuonte në mbledhjen e fondeve për rindërtimin, shkëmbimet kulturore dhe programet arsimore ndërmjet Michiganit dhe Kosovës.
Ndërkohë, komuniteti shqiptar i Detroitit vazhdoi të konsolidohej ekonomikisht, institucionalisht dhe politikisht.
Sot, trashëgimia që përfaqëson Ekrem Bardha mund të shihet te bizneset shqiptare, organizatat qytetare e kulturore, institucionet fetare dhe brezat e profesionistëve shqiptaro-amerikanë që janë bërë pjesë e jetës së Michiganit. Materiali burimor e përmbledh këtë trashëgimi jo përmes monumenteve, por përmes vetë ekzistencës së një komuniteti të organizuar dhe të suksesshëm.
Ekrem Bardha, më shumë se një histori suksesi
Historia e Ekrem Bardhës është historia e një emigranti që u largua nga Shqipëria në një prej periudhave më të vështira të saj, ndërtoi sukses në Amerikë dhe më pas e përdori pozitën, rrjetin dhe mundësitë e tij për t’i shërbyer komunitetit.
Nga Kolonja në Detroit, nga biznesi te institucionet shqiptare dhe nga organizimi i diasporës deri në korridoret politike të Washingtonit, rrugëtimi i tij tregon fuqinë që mund të ketë diaspora kur suksesi individual shndërrohet në përgjegjësi ndaj komunitetit dhe çështjes kombëtare.
Në këtë kuptim, Ekrem Bardha nuk është vetëm një prej emrave të historisë së shqiptarëve të Detroitit.
Ai i përket brezit që nuk gjeti një komunitet të gatshëm në Amerikë, por ndihmoi për ta ndërtuar atë.
Ky artikull mbështetet në burime publike mbi organizimin e komunitetit shqiptaro-amerikan në zonën metropolitane të Detroitit, në historikun e publikuar të Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan (NAAC), si dhe në raportimet mbi veprimtarinë lobuese për çështjen e Kosovës gjatë viteve 1990. Detajet personale të përmendura në artikull i referohen veprimtarive publike të dokumentuara gjerësisht dhe jo jetës private. Për një kontekst më të gjerë mbi diasporën shqiptare, mund t’i referoheni përmbledhjes së Encyclopaedia Britannica mbi shqiptaro-amerikanët.
https://albconnection.com/ekrem-bardha-detroit-albanian-community-builder/
